Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde, Devletlerde ya da Vatandaşta mı?

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Oturum, etkinliğin ikinci gününde gerçekleşti.

Eşik bekçisinin yerini algoritmalar aldı

Duran, gazeteciliğin onlarca yıl boyunca editörler aracılığıyla bir eşik bekçisi tarafından denetlendiğini, bu kişilerin hesap verebilir kararlar aldığını söyledi. Bugün ise bu rolün giderek algoritmalara geçtiğini belirtti.

Duran, bir haberin doğru ve önemli olabileceğini, ancak bir algoritma nedeniyle okurlara ulaşmayabileceğini; buna karşılık yanıltıcı içeriklerin dakikalar içinde yayılabildiğini ifade etti. Hangi haberlerin görüneceğine kimin karar verdiği ve bu kararların kimin çıkarına hizmet ettiği sorusunu gündeme getirdi.

Gazetecilik ve kültürel hafıza üzerine uyarılar

Duran, araştırmacı gazeteciliğin yüksek maliyetine dikkat çekerek, yapay zekânın haberleri kaynak göstermeden özetleyebildiğini ve bunun haber kuruluşlarının mali sürdürülebilirliğini zorlaştırdığını belirtti. Ayrıca gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını giderek dijital platformlar üzerinden öğrendiğine işaret ederek, ortak hafızanın geleceğine ilişkin endişelerini paylaştı.

Dijital egemenlik ve üç temel ilke

Duran, bir avuç teknoloji şirketinin dijital alanın kurallarını belirlediğini ve bu durumun tekno-feodalizm kavramıyla tartışıldığını anlattı. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda bir dijital egemenlik sorunu olduğunu vurguladı. Bu bağlamda üç ilke öne çıkardı: hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık gerektiğini savundu.

Gazze’deki gazetecilere dikkat çekildi

Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de İsrail’in düzenlediği bir hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kısıtlandığını ve bunun hakikatin görünürlüğünü azalttığını ifade etti.

Sonuç

Duran, kontrolün algoritmalara ya da birkaç şirkete değil, muhakeme edebilen ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenen insanlara ait olması gerektiğini söyledi. Konuşmasının ardından NSosyal hesabından da oturuma ilişkin paylaşımda bulundu.