TÜBA Başkanı Şeker COP31’de İklim ve Sağlıkta Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı
TÜBA Başkanı Şeker, COP31'de iklim krizinin sağlık boyutunu ve bilim akademilerinin politika süreçlerindeki rolünü anlattı.

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte, iklim krizinin sağlık boyutunu ve bilim akademilerinin bu alandaki sorumluluklarını değerlendirdi. Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi iş birlikleriyle akademilerin politika süreçlerinde etkin rol alması gerektiğini savundu.
Panelde Kimler Konuştu?
9 Kasım tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleşen etkinliğin moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yürüttü. Panelde Şeker’in yanı sıra Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso konuşmacı olarak yer aldı.
Sağlık Riskleri ve Tek Sağlık Yaklaşımı
Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünyada yılda ortalama 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığını hatırlatan Şeker, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. Bu yaklaşımın bakanlıklar, yerel yönetimler, üniversiteler ve bilim akademilerini kapsayan bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini vurguladı.
Bilim ile Politika Arasında Köprü
Şeker, akademilerin üç alanda katkı sunabileceğini söyledi. Birincisi, farklı disiplinlerden uzmanlığın bir araya getirilerek hükümetlere bağımsız bilimsel kanıt sunulmasıydı. TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan sentez raporu bu çalışmalara örnek olarak gösterildi. İkincisi, önleyici sağlık hizmetleri ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesiydi. Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB’in birbirini tamamlayan rollerine dikkat çekti. Üçüncüsü ise eşitlikçi uluslararası iş birliğiydi. Her ülkenin kendi bilimsel kanıtlarını üretebilmesi gerektiğini belirten Şeker, sürdürülebilir sağlık sistemlerinin dışarıdan hazır alınamayacağını söyledi.
Üç Somut Öneri
Moderatör Dzau’nun düşük ve orta gelirli ülkelerdeki akademilerin etkisini artırmaya yönelik sorusunu yanıtlayan Şeker, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını, ülkelerin bölgesel veri ve araştırma kapasitesinin geliştirilmesini ve araştırmacıların uluslararası projelerde eşit ortak olarak yer almasını önerdi. Şeker, yanıtını “Konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın.” sözleriyle tamamladı.
Başarının Ölçütü
Panelin kapanışında Şeker, artık sorunu fark etme aşamasından ölçülebilir sonuçlar elde etme aşamasına geçilmesi gerektiğini söyledi. Başarının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini belirtti.


