TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcılarla Gıda ve Su Güvenliğini Anlattı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin gıda ve su güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekerken, bu alanda geliştirilen biyosensörlerin erken tespit imkânlarını değerlendirdi.

Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerinde yaşanan değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı risklere maruz kalma düzeyini doğrudan etkilediğini belirtti.

Biyolojik tanıma sistemleri nasıl çalışıyor?

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanları, hedef maddelerle kurdukları etkileşimi ölçülebilir sinyallere dönüştürüyor. Gürsan, bu sistemlerin mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının tespitinde kullanılabildiğini aktardı.

Sunumda, zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere ilişkin güncel araştırmalar ile pestisit, antibiyotik kalıntısı ve patojen tespitine yönelik uygulama örnekleri paylaşıldı.

Su güvenliğinde sensör ve taşınabilir çözümler

Su güvenliği başlığında ağır metal iyonları ve ilaç kalıntılarının belirlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ile mikrobiyal kirliliğin izlenmesinde kullanılan ticari sistemler ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, gıda ve su kaynaklı tehlikelerin laboratuvar dışında da hızla taranabileceği vurgulandı.

Gürsan, bu cihazların sahada güvenilir sonuç vermesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının da teknolojinin güvenilirliği ve uygulamaya aktarımı açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

Oturumda diğer kurumların katkısı

Programda tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla ele alındı. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de oturumda sunum yaptı.